Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych została podpisana przez Prezydenta w dniu 6 sierpnia 2019 r. Ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2020 roku (z wyjątkiem art. 11, który wchodzi w życie z dniem 31 grudnia 2019 r.) – jakie zmiany czekają przedsiębiorców?

Wśród rozwiązań proponowanych przez Ministerstwo, przewidywane jest ustalenie „sztywnego” terminu zapłaty w transakcjach handlowych między przedsiębiorcami. Termin ten ma wynosić 60 dni, bez możliwości jego wydłużania w transakcjach handlowych, w których podmiotem zobowiązanym do świadczenia pieniężnego jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem jest mikro, mały lub średni przedsiębiorca. Co więcej, w przypadku gdy w/w strony transakcji zastrzegą w umowie termin zapłaty dłuższy niż 60 dni, termin ten nie będzie obowiązywał, a w jego miejsce wejdzie 60-dniowy termin ustawowy. Rozwiązanie to ma zapobiec narzucaniu słabszej stronie transakcji, niekorzystnych dla niej warunków.

Ustawa zakłada również zmiany w przepisach prawa podatkowego – przewiduje możliwość pomniejszenia przez wierzyciela, który nie otrzyma zapłaty w ciągu 90 dni od upływu terminu określonego w umowie lub na fakturze, podstawy opodatkowania o kwotę tej wierzytelności. Jednocześnie, dłużnik, który nie zapłacił terminowo wierzytelności, zobowiązany byłby do doliczenia do podstawy opodatkowania wartości takiego zobowiązania. Wierzytelność podlegałaby więc opodatkowaniu tak jakby dłużnik, a nie wierzyciel uzyskał dochód.

Kolejną zmianą jest podwyższenie stopy odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych o dwa punkty procentowe, tj. do 11,5 %. Ustawodawca doszedł bowiem do wniosku, że koszt kredytu bankowego jest obecnie wyższy od kosztów związanych z zadłużaniem się kontrahentów (na dzień 31 stycznia 2019 roku, stopa odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych wynosiła 9,5%, podczas gdy przeciętne oprocentowanie kredytu obrotowego dla przedsiębiorców kształtuje się obecnie na poziomie ok. 10%), co sprzyja powstawaniu zatorów płatniczych.

Ustawa przewiduje również obowiązek przekazywania ministrowi do spraw gospodarki przez podmioty, których dochód przekracza rocznie 50 milionów euro, sprawozdań o stosowanych terminach zapłaty. Dodatkowo Szef Krajowej Administracji Skarbowej będzie przekazywał Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów informacje o ustaleniu prawdopodobieństwa wystąpienia opóźnień w płatnościach wśród w/w podmiotów.

Ministerstwo proponuje również uproszczenie procedury udzielania zabezpieczenia w sprawach o roszczenia pieniężne – do uprawdopodobnienia interesu prawnego wierzyciela miałoby wystarczyć, by wartość transakcji nie przekraczała siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a od dnia upływu terminu płatności upłynęły co najmniej trzy miesiące.

W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, iż 78% przedsiębiorców otrzymuje zapłatę 30 dni po terminie, a (…) w 2017 roku aż 52% polskich firm została zmuszona do zaakceptowania dłuższych terminów płatności. Te statystyki jasno wskazują na potrzebę dokonania zmian w prawie – praktyka pokaże, czy procedowana nowelizacja jest wystarczająca do poprawy sytuacji rynkowej mikro, małych i średnich przedsiębiorców.